مقدمه

شرایط محیط زیست انسان تاثیر مستقیمی بر چگونگی حالات روانی، وضعیت فیزیکی، نحوه انجام کار و بطورکلی تمامی شئون زندگی او دارد. از آنجایی‌که بخش عمده زندگی بشر امروزی در داخل ساختمان می‌گذرد، ایجاد شرایط مطلوب زیست محیطی در ساختمان، خواه محل کار باشد یا منزل و غیره، واجد اهمیت است که مهمترین بخش آن تهیه هوای مطبوع برای ساکنین ساختمان باتوجه به نوع فعالیت آن‌ها است.

در واقع منظور از طرح، محاسبه و نصب سیستم تهویه مطبوع، ایجاد هوای دلپذیر برای ساکنین باتوجه به نوع فعالیت آن‌ها در ساختمان می‌باشد و توزیع صحیح هوا در اتاق‌ها آخرین مرحله برای رسیدن به این هدف بوده که در ایجاد شرایط آسایش برای ساکنین نقش تعیین کننده‌ای خواهد داشت.

توزیع هوا

انتقال جریان هوای مشخص عموماً از طریق کانال به فضا یا از فضا(های) موردعمل را توزیع هوا گویند. در طول کانال ممکن است وسایلی به منظور تغییر شرایط هوا (به عنوان مثال پالایش، گرمایش، سرمایش، رطوبت زنی یا رطوبت زدایی و غیره) که به عنوان وسایل تغییردهنده شرایط هوا نامیده می‌شوند قرار داده شود که در اینجا به آنها پرداخته نمی‌شود.

توزیع هوا در اتاق ممکن است از طریق دریچه های سقفی یا دریچه های دیواری صورت گیرد. قبل از معرفی انواع دریچه های توزیع هوا، مختصری به اصول توزیع هوا پرداخته می‌شود.

پخش هوا در فضای مورد عمل توسط وسایل پخش کننده هوا که ترمینال هوا نامیده می‌شوند به گونه‌ای انجام می‌گیرد که شرایط از پیش مشخص شده، نظیر مقدار تعویض حجم هوا، فشار، پالایش، دما، رطوبت، سرعت هوا، و تراز صدا را در ناحیه‌ای معین در این فضا که آن را ناحیه عملکرد نامند، برآورده نماید. ترمینال‌های هوا مرز مشترک بین فضای مورد عمل و سیستم توزیع هوا می‌باشند.

توزیع هوا دارای اصولی می‌باشد که ازآن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. دمای اتاق: توزیع هوا در اتاق باید به نحو متناسبی صورت گیرد تا تغییرات دما در قسمت‌های مختلف اتاق از حد مشخصی تجاوز نکند.
2. هوای اولیه و ثانویه: هوای اولیه عبارت است از مقدار هوایی که مستقیماٌ از دریچه وارد اتاق می‌شود و هوای ثانویه، حجمی از هوای اتاق است که توسط هوای اولیه جابجا شده، همراه آن در گردش هوا شرکت می کند.
3. سرعت جریان هوا در اتاق: بهترین سرعت حرکت هوا از نظر ساکنین اتاق 50 فوت بر دقیقه است، مخصوصا موقعی که نشسته باشند. برای ساختمان‌هایی ازقبیل فروشگاه‌ها و کارخانجات که در آنها افراد به آرامی در حال حرکت هستند، می‌توان این سرعت را تا 150 فوت بر دقیقه افزایش داد. سرعت‌های بیشتر از حد مجاز در موقع برخورد هوا به صورت یا بدن ساکنین ایجاد ناراحتی می‌کنند.
4. طول پرتاب هوا: عبارتست از فاصله افقی که جریان هوا نسبت به دریچه ورود هوا به اتاق می پیماید. این فاصله، از محل دریچه ورود هوا تا نقطه‌ای که سرعت جریان هوا به حداقل معینی می‌رسد اندازه گیری می‌شود. این سرعت حداقل 50 فوت بر دقیقه می‌باشد.
5. جهت جریان هوا: این مسئله نیز در ایجاد شرایط آسایش ساکنین دخالت دارد.
6. سرعت هوا در خروج از دریچه: این سرعت باید با توجه به حدمجاز صدا در اتاق تعیین شود. سرعت‌های پیشنهادی برای خروج هوا از دریچه در جدول زیر آمده است. لازم به توضیح است که این سرعت‌ها بر مبنای سطح مفید دریچه تعیین گردیده‌اند و سطح مفید دریچه عبارتست از حاصلضرب ابعاد دریچه منهای سطوح تیغه‌های دریچه.

سرعت‌های پیشنهادی خروجی هوا

از اجزای اصلی سیستم توزیع هوا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد و در صورت لزوم، این تعاریف با توجه به جهت جریان هوا در داخل کانال انتخاب می‌شود:

• همسان کننده های جریان هوا:

این اجزا به منظور یکنواخت کردن سرعت در سطح مقطع عبور جریان و یا کاهش مقدارنسبی اغتشاشات جریان و یا کاهش مقدار چرخش احتمالی جریان هوا به کار می‌روند.

متعادل کننده های جریان شامل:

• تیغه های جهت دهنده که در قسمت‌های خاص کانال برای کاهش اغتشاشات جریان به کار می‌روند.
• اجزا مستقیم کننده به صورت چهارگوش یا لانه زنبوری که به منظور حذف چرخش احتمالی جریان هوا به کار می‌روند.
• صفحات مشبک، توری ها یا اجزا نظیر که برای یکنواخت کردن توزیع سرعت با افزایش افت فشار به کار می‌روند.
• دمپرها:

این وسایل می‌توانند در داخل کانال‌های هوا یا همراه با ترمینال‌های هوا استفاده شوند که در اینصورت قادرند مقاومت هوای سیستم را تصحیح نموده و در نتیجه دبی هوای عبوری را تغییر دهند یا جریان هوا را کنترل نموده و علاوه بر آن در صورت لزوم جریان هوا را قطع نمایند.

دو نمونه دمپر کانالی دستی و موتوری

انواع دریچه های توزیع هوا

جهت توزیع بهتر هوا در اتاق یا فضای مورد تهویه، از دریچه توزیع استفاده می‌شود.

انواع دریچه های توزیع هوا عبارتند از:

1- دریچه های دیواری:

• دریچه دیواری دو طرفه

2- دریچه های سقفی:

• دریچه های سقفی چهارگوش و گرد
• دریچه اتاق عملی گرد و چهارگوش
• دریچه سقفی چهارگوش مخروطی
• دریچه سقفی کروی

درادامه دو نمونه از این دریچه ها (دریچه دیواری دوطرفه و دریچه سقفی چهارگوش) شرح داده می‌شود.

دریچه دیواری دوطرفه

دریچه دیواری دوطرفه با دو ردیف پره قابل تنظیم، تعدادی پره موازی افقی و عمودی دارد که می‌توان این پره‌ها را در هر زاویه‌ای حول محور مرکزی خود حرکت داد. این دریچه ها معمولاً جهت هوای رفت مورد استفاده قرار می‌گیرند. پره‌های افقی و عمودی در هر زاویه‌ای می‌توانند حرکت نمایند.

دریچه دیواری دو طرفه

پره های تنظیم هوا که به صورت موازی با سطح مقطع مناسب جهت عبور هوا در کنار هم قرار می‌گیرند این امکان را به وجود می‌آورند که جریان هوا به صورت یکنواخت، همراه با آرامش و افت فشار کم عبور نمایند.

این امکان وجود دارد که پره ها در زاویه‌ای به صورت انتخابی در طی مراحل ساخت ثابت شوند که نوع ثابت نامگذاری شده‌اند و همچنین ممکن است این پره ها در هر زاویه‌ای به صورت دستی قابل تنظیم باشند که نوع متحرک نامگذاری شده‌اند.

جهت جدا نمودن پره ها از قاب به منظور حذف صدا از بوش‌های پلاستیکی و یا فنر خطی استفاده می‌شود و بدین ترتیب در زمان تنظیم، پره ها تحت کشش قرار می‌گیرند.

چند نوع قاب بنا به درخواست در دسترس می‌باشد که انتخاب نوع قاب به محل نصب دریچه ها بستگی دارد.

پره ها و قاب از پروفیل آلومینیوم کششی به ضخامت 1.25 میلیمتر با روکش آنادایز شده آلومینیوم با کیفیت مناسب تهیه می‌شوند.

امکان استفاده از آهن به جای آلومینیوم نیز بنا به درخواست وجود دارد همچنین این امکان وجود دارد که رنگ آمیزی نهایی به روش پاشش رنگ مایع یا پودری (الکترواستاتیک) انجام شود.

دریچه سقفی چهارگوش

دریچه های سقفی چهارگوش جهت کاربری‌های مناسب در صنعت تهویه مطبوع به منظور نصب در سقف طراحی شده‌اند. این دریچه ها جهت هوای رفت، برگشت و تخلیه استفاده می‌شوند که پخش جریان یکنواخت هوا را به صورت افقی توسط پره های متوالی هم مرکز انجام می‌دهند. این پره ها قابلیت پخش هوا را در جهت های یک الی چهارطرف دارند.

دریچه های سقفی یکطرفه، دوطرفه، سه طرفه و چهارطرفه

این نوع دریچه ها به آسانی روی کانال چهارگوش یا توسط یک تبدیل روی کانال گرد نصب می‌شوند. در این نوع دریچه ها میزان بالای پخش هوا در فضای زیر سقف باعث می‌شود درجه حرارت و سرعت هوای مخلوط سریعاً متعادل شود.

برای این نوع دریچه نیز چند نوع قاب وجود دارد که انتخاب آن به محل نصب دریچه ها بستگی دارد. در بعضی از این قاب‌ها این قابلیت وجود دارد که پره‌های داخلی از قاب جهت نصب دریچه، تنظیم دمپر و شستشو بیرون آیند. همچنین می‌توان از طریق ایجاد یک حفره در پره های داخلی، دمپر را تنظیم نمود.

قاب‌ها و پره‌ها از پروفیل آلومینیوم کششی به ضخامت 1.25 میلیمتر با روکش آنادایز شده آلومینیوم با کیفیت مناسب تهیه می‌شوند. این امکان وجود دارد که رنگ آمیزی نهایی به روش پاشش رنگ مایع یا پودری(الکترواستاتیک) انجام شود.

گروه صنعتی شاهرخی

شرایط محیط زیست انسان تاثیر مستقیمی بر چگونگی حالات روانی، وضعیت فیزیکی، نحوه انجام کار و بطور کلی تمام شئون زندگی او دارد. از آنجائیکه بخش عمده زندگی بشر امروزی در داخل ساختمان می‌گذرد، ایجاد شرایط مطلوب زیست محیطی در ساختمان، خواه محل کار باشد یا منزل و غیره، واجد اهمیت بسیاری است که مهمترین بخش آن تهویه هوایی مطبوع برای ساکنین ساختمان با توجه به نوع فعالیت آنهاست.

زیباترین و گرانبهاترین ساختمان‌ها در صورتیکه فاقد سیستم تهویه مطبوع مناسب باشند، قابل سکونت نخواهند بود.

کنترل دما، رطوبت و سرعت وزش هوا، زدودن گرد و غبار و سایر آلودگی های هوا و در صورت لزوم از بین بردن میکروب‌ها و باکتری‌های معلق در هوا، گرمایش و سرمایش هوا متناسب با فصل، عمده‌ترین وظایف یک سیستم تهویه مطبوع بوده و سایر وظایف در مراتب بعدی اهمیت قرار می گیرند.

تهویه مطبوع (سرمایش – گرمایش)

سیستم ها و کاربرد های تهویه مطبوع

گزینش صحیح نوع سیستم تهویه مطبوع برای یک فضا یا ساختمان بخصوص، تصمیم بسیار حساسی است.

عمده‌ترین مسائل که باید ملاحظه نظر طراح سیستم تهویه مطبوع قرار گیرد عبارتند از:

1- امکانات مالی شخصی یا سازمان سرمایه گذار

2- فضا یا ساختمان (هدف ، موقعیت مکانی)

3- مشخصات خارج ساختمان، دما، رطوبت، باد، تابش، آفتاب، سایه

4- تغییرات بار حرارتی داخل ساختمان (ساکنین، چراغ ها)

5- قابلیت ساختمان در ذخیره کردن حرارت اکتسابی

6- لزوم و ظرفیت پیش سرمایش جهت کاستن از اندازه دستگاههای تهویه مطبوع و یا سرمایش جزئی ساختمان

7- جنبه های فیزیکی فضا یا ساختمان از نظر تطبیق با سیستم تهویه مطبوع تجهیزات و تنظیم عملکرد سیستم، تحت بار حرارتی جزئی

8- انتظارات وایده های شخصی کار فرما در مورد کیفیت هوای محیط

کاربرد تهویه مطبوع

اگر چه از نظر تئوری می توان هر سیستم تهویه مطبوعی را برای هر ساختمانی استفاده کرد ولی در عمل به دلیل وجود عواملی چون هزینه های سرمایه گذاری و بهره برداری، محدودیت های فضا و مکان، طرح معماری موقعیت محلی ساختمانی و ارزیابی و تجربه مهندسی طراح ، تعداد سیستم های تهویه مطبوع مناسب برای هر ساختمان محدود خواهد بود. معمولاً در ساختمان هایی که سیستم های گرمایش و تهویه آن‌ها ساده و ظرفیتشان مناسب است، هزینه‌های بهره برداری و تعمیر و نگهداری نسبتاً کم خواهد بود.

کاربردهای تهویه مطبوع معمولاً در ساختمان‌های عمومی و تجاری (ساختمان‌های اداری، کتابخانه‌ها، مراکز حمل و نقل) ، ساختمان‌های تجمعی (آمفی تاترها ، استودیوم ها)، ساختمان‌های آموزشی (مهد‌کودک‌ها ، دانشگاه‌ها ، مدارس)، ساختمان‌های اقامتی (خوابگاه ، هتل‌ها) ، ساختمان‌های مسکونی (تک واحدی ، چند واحدی ، آپارتمانی)، مراکز بهداشتی و درمانی(بیمارستان‌ها)، و غیره است که به نوع سیستم ها در ساختمان مسکونی می پردازیم.

نوع سیستم های تهویه مطبوع ساختمان‌های مسکونی متاثر از عوامل محلی و کاربردی است.

منابع موجود انرژی و قیمت آن ها، شرایط آب و هوایی، ویژگی های اجتماعی، اقتصادی و دسترسی به نیروی متخصص جهت نصب و تعمیرات از عوامل محلی و نوع ساختمان، مشخصه های فنی ساختمان و مقرارت و ضوابط ساختمان های مسکونی، عوامل کاربردی هستند.

بنابراین برای گرمایش، سرمایش، رطوبت زنی، رطوبت گیری و تصفیه هوا و یا ترکیب این فرایند می توان از سیستم های گوناگونی استفاده کرد. معمولاً ساختمانهای مسکونی نیازمند سرمایش و گرمایش هستند؛ در بسیاری از سیستم ها با افزودن فیلترهای معمولی یا الکترواستاتیکی عمل تصفیه هوا را نیز انجام می دهند. در بسیاری از سیستم ها می توان از رطوبت زن ها نیز استفاده کرد؛ به ویژه در فصل گرمایش و زمانی که با توجه به شرایط سایکرومتری لازم باشد، رطوبت هوا افزایش یابد.

سیستم های گرمایشی متداول برای ساختمان‌های مسکونی از سه گروه اصلی تشکیل شده‌اند:

تغذیه اجباری هوا از ایستگاه مرکزی (central forced air) ، سیستم های مرکزی آبی (Central hydronic)   و سیستم های منطقه ای  (zonal) که انتخاب و طراحی سیستم با توجه به نوع منبع انرژی، چگونگی توزیع و انتقال سیال واسطه سرمایش و گرمایش، دستگاه های پایانه یا مصرف کننده صورت می‌گیرد .

یک کوره سوز متشکل از دستگاه تهویه مطبوع دو تکه رطوبت زن و هوا می باشد. نحوه عملکرد سیستم چنین است که هوا از طریق کانال هوای برگشت به دستگاه بر می گردد و در زمستان  توسط بادزن گردش هوا که جزئی از کوره است حرارت را به فضای مورد نظر تغذیه می کند.

یک رطوبت زن، رطوبت مورد نیاز را به هوای گرم که از طریق کانال رفت در درون ساختمان توزیع می شود، اضافه می کند در طول فصل سرمایش با عبور هوای در حال گردش از روی کویل اواپراتور، حرارت و رطوبت از هوا خارج شده و توسط لوله مبرد که در بیرون قرار دارد ارتباط می یابد.

رطوبت تقطیر شده بر روی سطح کویل اواپراتور از طریق لوله تخلیه خارج می شود. تجهیزات سرمایشی و گرمایشی در منازل که به صورت مجتمع های تک واحدی یا آپارتمانی چند طبقه ساخته می شوند، معمولاً مشابه ساختمان های تک واحدی است استفاده از سیتم مجزا برای هر واحد این امکان را می دهد که کنترل هر واحد به صورت مستقل انجام شود و مقدار انرژی مصرفی هر واحد را بتوان اندازه گیری کرد.

سیستم مرکزی با جریان اجباری هوا

در ساختمان‌های مرتفع چند واحدی نیز می توان از تجهیزات سرمایشی به کار برده شده در ساختمان‌های تک واحدی استفاده کرد. این تجهیزات می‌توانند در داخل اتاق تجهیزات هر آپارتمان یا در فضای زیر پله‌ها یا بالای سقف کاذب و یا انباری نصب شوند از کوره‌های کوچک هوای گرم مناسب برای ساختمان‌های مسکونی نیز می‌توان استفاده کرد ولی باید پیش بینی‌های لازم برای تامین هوای احتراق و تخلیه محصولات احتراق به عمل آید.

سیستم مرکزی با جریان اجباری هوا

برای تخلیه می توان از چندین دودکش یا از یک سیستم دودکش مانیفولدی  (manifold type vent) استفاده کرد البته باید مقرارت محلی در این مورد را نیز در نظر گرفت.

روش دیگر برای ساختمان‌های چند واحدی قابل استفاده است ، سیستم  ترکیبی گرمایش آب مصرفی/ گرمایش فضا (water heating / space heating) است که در آن از آب درون مخزن ذخیره آب گرم مصرفی برای گرمایش فضا استفاده می‌شود. در این سیستم، آب از مخزن ذخیره به کویل؛ آب موجود در دستگاه تغذیه هوا گردش می‌کند.

برای سرمایش این فضا ها می توان از یک دستگاه تهویه مطبوع دوتکه  (split system)  که اواپراتور آن درون دستگاه انتقال دهنده هواair handler) ) است، استفاده کرد.

در این مرحله بایستی طراح به فکر بهترین روش های صرفه جویی انرژی در ساختمان‌ها باشد که مراحل و راه کار های مربوط به آن در فصلنامه زمستان آورده شده است.

تهیه و تنطیم: مرتضی طاهرنیا

گروه صنعتی شاهرخی

در سال 1329 صنعت ساخت دریچه های تنظیم هوا در ایران توسط آقای احمد شاهرخی بنیانگذاری شد. با توجه به قدمت 60 ساله این صنعت در ایران و تنوع تولید در این محصولات تا كنون مرجع معتبری جهت استفاده مهندسین طراح برای انجام محاسبات و كنترل آن وجود نداشته و اطلاعات مهندسین محدود به جداول كاتالوگ‌های خارجی یا نمونه های كپی برداری شده از آنها دركاتالوگ‌های داخلی است.

این معضل در صنعت تاسیسات ایران با تاسیس و راه اندازی اولین آزمایشگاه تست دریچه های تنظیم هوا در ایران رفع گردید. با توجه به اهمیت موضوع و اینكه در آینده اولین نشان استاندارد ملی ایران در صنعت ساخت دریچه های تنظیم هوا در این آزمایشگاه با تست این دریچه ها صادر خواهد شد، لازم دیده شد خلاصه ای از روند و نحوه آزمایشات جهت اطلاع مهندسین تاسیسات آورده شود.

اولین آزمایشگاه تست دریچه های تنظیم هوا بر اساس استاندارد ISO 5221 ، ISO 5219 و استاندارد ملی شماره 7693 و 7695 با مشاوره دانشگاه صنعتی امیر کبیر در محل آزمایشگاه کارخانه صنعتی شاهرخی تاسیس و به تایید موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران رسیده است.

این آزمایشگاه مجهز به سه تونل هوا جهت دریچه های گرد، چهارگوش هوای رفت و چهارگوش هوای برگشت بوده که طول آن‌ها بر اساس استانداردهای مربوطه طراحی شده است. در داخل تونل ها جریان هوا با استفاده از یک شبکه لانه زنبوری به طول 20 سانتی متر، به صورت آرام در آمده و به سمت خروجی می‌رود. جریان هوا توسط یک فن دمنده تولید می شود که دور آن با تغییر فرکانس کنترل می گردد.

آزمایشگاه کارخانه صنعتی شاهرخی

در این آزمایشگاه موارد مربوط به سرعت جریان هوا، دبی جریان هوا، سرعت ماکزیمم در کل دریچه و پرتاب دریچه در دبی موردنظر اندازه گیری می شود. اعداد بدست آمده در کاتالوگ محصولات درج و در اختیار مهندسین قرار می گیرد تا در طراحی های خود مورد استفاده قرار دهند. تا اگر دریچه ای انتخاب می شود، مقدار افت، پرتاب و هوادهی آن مشخص باشد.

گواهینامه تایید صلاحیت آزمایشگاه شاهرخی

لازم است قبل از هر چیز تعاریف زیر را مرور نماییم:

فشار استاتیک SP: فشار روی دیواره های کانال.

فشار سرعتی vp: فشار ناشی از حرکت هوا در کانال.

فشار کل Tp: فشار کل هوا که مجموع فشار سرعتی و فشار استاتیک است.

افت دینامیکی: با هر گونه تغییر در سرعت یا جهت حرکت هوا در طول کانال (ناشی از وجود کویل‌ها، زانویی یا تغییر در ابعاد کانال) افت دینامیکی ایجاد می گردد.

ابزارهای اندازه گیری

1- دستگاه سنجش سرعت

دستگاه اندازه گیری سرعت عبارت است از یک سرعت سنج با پروب قابل تنظیم که توانایی ثبت سرعت با دقت 0.1 را دارد. این دستگاه دیجیتال بوده و دارای گواهی کالیبراسیون می باشد.

پروب قابلیت قرارگیری در موقعیت های مختلف را دارد، چون ممکن است گرادیان سرعت در نقطه یا نقاط اندازه گیری زیاد باشد و نیاز به پروب در طول آزمایش جابجا گردد.

2- دماسنج و فشارسنج:

دمای هوا بر خروجی های وسایل اندازه گیری تاثیرگذار است. زیرا سرعت هوای اندازه گیری شده به چگالی، دمای هوا و سرعت واقعی هوا بستگی دارد. بنابر این ضروری است که با اندازه گیری دما و فشار هوا سرعت بدست آمده را تصحیح نمود.

3- لوله پیتو:

رایج ترین ابزار حسگر برای اندازه گیری فشار سرعتی لوله پیتو می باشد. این وسیله شامل دو لوله بوده که یکی در درون دیگری قرار دارد. لوله طوری وارد کانال می شود که نوک آن به سمت جریان هوا باشد. فشار کل توسط سوراخ نوک لوله حس می شود.

فشار استاتیک توسط سوراخ های دور بیرون لوله حس می شود. لوله پیتو دو خروجی دارد که مقادیر فشار را اندازه گیری می کند. اگر فشار استاتیک از فشار کل کم شود، فشار باقی مانده فشار سرعتی می باشد.

4- مانومتر:

از مانومتر به عنوان ابزار نمایشگر استفاده می شود که به دو خروجی لوله پیتو متصل است. مانومتر فشار کلی و فشار استاتیک را از هم کم می کند و فشار سرعتی را در خروجی نمایش می دهد.

نحوه تست و آزمايش دريچه های تنظيم هوا

نحوه تست دریچه

در ابتدای کار دریچه با تبدیل مناسب به کانال متصل می شود. اگر پره های دریچه از نوع قابل تنظیم باشد آن‌ها در حالت صفر درجه قرار داده می شود و فن دمنده را روشن می کنیم. کانال کمکی در قسمت بعد از دریچه متصل می گردد.

در پنج نقطه سرعت را در قسمت انتهای کانال اندازه می گیریم. این پنج نقطه را در دریچه های گرد، اگر D قطر دریچه باشد، روی یک دایره با شعاع R بطوریکه R=0.4D و در دریچه های چهارگوش با طول ضلع a و b روی یک مستطیل با طول قطر L=0.4√a²+b² انتخاب می کنیم.

میانگین پنج عدد بدست آمده را محاسبه و به عنوان سرعت جریان هوا در نظر می گیریم. حاصلضرب سرعت جریان هوا در سطح مقطع کانال کمکی به عنوان دبی جریان هوا مشخص می شود.

در این مرحله کانال کمکی جدا شده، در فاصله 30 سانتی متری از دریچه روی یک خط موازی با دریچه و گذرنده از محور مرکزی آن میزان سرعت جریان هوا را در نقاط متوالی و به فاصله 5 سانتی متری از یکدیگر اندازه گیری می کنیم. نقطه ای از خط افقی را که بیشترین سرعت را دارد، مشخص نموده و از آن یک خط موازی با دریچه عمود بر خط قبلی عبور می دهیم و میزان سرعت جریان هوا را در نقاطی متوالی و به فاصله 5 سانتی متری از یکدیگر اندازه گیری می کنیم.

نقطه ای از خط عمودی که بیشترین سرعت را دارد مشخص کرده و این نقطه را به عنوان سرعت ماکزیمم در کل دریچه درنظر می گیریم.

وسیله اندازه گیری سرعت را در این نقطه قرار داده و در راستای عمود بر سطح دریچه از آن دور شده و در فاصله های متوالی 0.5 متری سرعت جریان هوا اندازه گیری می شود، این فاصله را تا جایی که سرعت جریان هوا بع 0.5 متر بر ثانیه برسد افزایش می دهیم. فاصله این نقطه تا دریچه را به عنوان پرتاب دریچه در دبی مورد نظر، مشخص می کنیم. با اطلاعات بدست آمده می توان نمودار سرعت – پرتاب را رسم و برای سرعت‌های دیگر از آن استفاده نمود.

برای دریچه های با ابعاد دیگر با استفاده از یک معادله خطی اعداد بدست آمده توسعه پیدا می کنند. پس از پایان طراحی سیستم تهویه با داشتن حجم هوای موردنظر و حداکثر پرتاب دریچه نوع و ساز آن را انتخاب و در برگه های محاسباتی قید می نماییم. با این کار اختلاف بین طراحی و اجرا به حداقل خواهد رسید.

نمونه محاسبات برای دریچه دیواری دو طرفه

نمونه محاسبات برای دریچه سقفی دو طرفه

گروه صنعتی شاهرخی